کاخ شاهپور
در جنوب بارفروشده در عصر صفوی دریاچهای وجود داشت كه در میان آن جزیرهای بسیار زیبا واقع بود كه آب آن از رودی به نام آقارود كه شعبهای از بابلرود بود تامین میشده است. شاه عباس اول كه به مازندران عشق میورزید در این جزیره،كه آن را باغ شاهنامید، عماراتی عالیه بنیان نهاد. تا از این پس این نقطه تفرجگاهی فرحبخش برای وی و دولتخانهی حاكم بارفروشده باشد. همهی سیاحان و سفرنامه نویسانی كه از بارفروش دیدن كردهاند به وصف عمارات دلكش و باغات دلگشای این جزیره پرداختهاند. جزیره، پر از درختان نارنج و مرغزاری باشكوه و نخجیرگاهی مورد آرزو بود و سطح دریاچه پوشیده از گلهای نیلوفر آبی و انواع و اقسام پرندگان،به ویژه مرغابی بود. جزیره از عهد شاه عباس،به وسیلهی یك پل به شهر وصل میشد.
از آن پس شاهان دیگری چون شاه عباس دوم، آقا محمدخان قاجار، فتحعلیشاه و ناصرالدین شاه نیز به بارفروش آمدند تا در رویای بهشت عدن و باغ ارم دیگری چند روزی در جزیره و دریاچهی گلهای نیلوفر بحر ارم (نامی كه گویند از عهد فتحعلیشاه رایج شد) به شكار و عیش و نوش بپردازند. از آن سو جزیره بحر ارم میتوانست امنترین نقطه برای كاخ شاهی و مقر حكومتی بارفروش باشد. كاخ شاه عباس در اواخر دوره فرمانروای خاندان زند مخروب و متروك شد. آقا محمدخان قاجار درجنوب جزیره كاخ دیگری بنا نهاد.
چندی بعد فتحعلیشاه قاجار آن عمارات رفیع و فضاهای وسیع عهد شاه عباس را تعمیر نمود، اما از قرار معلوم تاثیر این مرمت دیری نپایید، چنانكه وقتی چارلز استوات سیاح در 1735 میلادی و مدتی بعد ملگنوف به بحر ارم پا مینهند آن را خرابهای بیش نمییابند. كاخ شاه آقامحمدخان قاجار به عهد سلطان صاحبقران ناصرالدین شاه تعمیر شد، اما اواخر عهد قاجاریه آب دریاچه رو به نقصان نهاد و به تدریج به صورت باتلاق درآمد بویژه ضلع شرقی آن با جزیره هم سطح و هموار شد. در سال 1310 به دستور دولت رضاخان بقیهی بخشهای دریاچه خشك و هموار شد تا پس از این بخشی از شهر بابل را تشكیل دهد. امروزه ضلع شمالی دریاچه را محله بحر ارم (یا دزدك چال،چنانكه در برخی منابع نسبتا متاخر نیز آمده است) شرقی و غربی، ضلع غربی آن را پارك شهید شكری، بازار روز و پایانه جنوب و ضلع جنوبی آن را روستای ملاكلا تشكیل میدهد
رضاشاه در وسط همین جزیرهای كه از عهد شاه عباس اول صفوی به بعد محل تفرج و شكار شاهان و شاهزادگان و حكام این شهر بوده، كاخی بسیار زیبا بنیان نهاد. كاخی دو طبقه با اتاقها و تالارهای متعدد كه مزین به گچبریهای بسیار زیبا هستند. این كاخ در سال 1362 به دانشگاه علوم پزشكی بدل شد. زیبایی منحصر به فرد نمای خارجی كاخ و درختان بهم تنیده و چمنزارهای باشكوه آن هنوز هم بازتابانندهی بخشی از شكوه بینظیر آن دریاچه و جزیره گلهای نیلوفر آبی است كه چونان باغ ارم رویای آن هنوز هم در خیال پر است.
منابع
سرتیپزاده، بیژن. خداپرست، كبری. فهرست روزنامههای موجود در كتابخانه ملی ایران. تهران؛ كتابخانه ملی ایران: 1356
برزین، مسعود. مطبوعات ایران. تهران؛ شركت سهامی افست: 1354
ترابیان، حسین. مطبوعات ایران از شهریور 1320 تا 1336. تهران؛ اطلاعات: 1336
یادداشتهای دكتر جعفر نیاكی
